ZekatZekat ne demektir?
Zekat lügatte ”büyümek, çoğalmak, bereket, nefsin kirlerden temizlenmesi„ manalarına gelir. Bu lügat manaları şu ayette de gözükmektedir:
”Müminlerin mallarından zekat al ki, onunla kendilerini temizleyip mallarını bereketlendiresin.„ (Tevbe: 103)
Şer’ an zekat, belli bir malın belli bir kısmını Allah Teala’ nın belirlediği bir şahısa, Allah rızası için vermektir.
Zekatın önemi nedir?
Rızık, gelir, yetenek ve kazanç elde etme yönlerinden insanlar arasında farklılık bulunduğu malumdur. Bir toplumda zenginlerin ve fakirlerin bulunması doğaldır. Fakat doğal olmayan, bunların birbirlerinin haklarını gözetmemesi ve bu durumun toplumda gerilim ve gerginlik sebebi olmasıdır. Bunun için de zengin ve fakir arasındaki ekonomik düzey farkının uçuruma dönüşmemesi, yani zenginin daha zengin , fakirin daha fakir olmasının engellenmesi ve bu yüzden gerçekleşmesi muhtemel olan bu duygusal gerilimin önlenmesi gerekir.
Allah Teala, bazımızı bazımıza rızık bakımından üstün kılmış, ancak belirlenmiş farz olan bir hakkı fakire ödemeyi de zenginlere farz kılmıştır. Kur’ an’ da, ”Bunlar sahip oldukları mallarda muhtaç ve mahrumun belli bir hakkı bulunduğunu unutmazlar.„ (Meariç: 22–25) buyurulmuştur. Zengin zekatını verirken gönülsüz davranmayacak, başa kakmayacak, aynı şekilde fakirde alırken ezilmeyecek, mahcubiyet duymayacak, çünkü; biri borcunu ödüyor, diğeri hakkını alıyor, alacağını tahsil ediyor. Bu düzenleme bir anlamda toplumsal gerilim sigortası görevi görüyor.
Peygamberimiz’ in benzetmesinde, müslümanlar bir vücut, bir bünye gibidir. Vücudun bir ayası sızlayınca bu sızıyı hafifletmeye çalışmaması mümkün mü? Hayır! Çünkü, böyle bir umursamazlık, vücudun doğal yapısına terstir.
Zekat, bir çok ayette namaz ile birlikte zikredilmiştir; ”Namaz kılın, zekatı verin.„ (Bakara: 110) ayetinde olduğu gibi.
Zekatın faydaları nelerdir?
Zekat, malı başkasının gözünün kalmasından korur.
Zekat, fakir ve muhtaçlara yardım olup, gücü yeten insanların iş kurmaları ve çalışmaları için ellerinde sermaye olur, çalışmaktan aciz olanların normal bir yaşama düzeyine çıkarılmalarınan yardımcı olur.
Cimrilikten kurtarır, cömertlik ve dayanışmayı arttırır.
Mal nimetinin şükrüdür. Şükür etmeyi öğretir.
Zekat veren, ahiret hayatının nimetlerine ve Allah′ a yakın olmaya ehil olur. Allah′ a kulluk vazifesi yapılmış olur.
Zekat, sermayeyi yatırıma zorlar. Çünkü; elde tutulup yatırıma yönlendirilmeyen sermaye, yıldan yıla zekat ödemeleri sebebiyle erimeye yüz tutar.
Zekat sayesinde zenginle fakir arasında güven, saygı ve sevgi oluşur.
10– Toplumun sosyal adalet düzeni sağlanır, gelir dağılımı topluma yayılır.
11– Zekat alanlar topluma kazandırılır.
Zekatın hükmü nedir?
Zekat, İslam′ ın beş temel direğinden biri olup, İslam′ ın en önemli farzlarındandır. Hicretin ikinci yılında Şevval ayında Ramazan orucunun farz oluşundan sonra farz kılınmıştır. Zekatın farz oluşu Kitap, sünnet ve icma ile sabittir.
Allah Teala Bakara Suresi′ nde ”Namaz kılın zekat verin„ diye emretmiş, Peygamberimiz de bir hadislerinde ”İslam beş temel üzerine kurulmuştur; bunlardan biri de zekat vermektir.„ diye buyurmuştur.
Zekat vermeyenlerin akibeti nedir?
Zekatı vermeyenler için yakıcı bir azap vardır. Kur′ an–ı Kerim′ de şöyle buyurulmuştur:
”Altın ile gümüşü Allah yolunda harcamayanları yakıcı bir azapla müjdele. Kıyamet gününde bu mallar cehennem ateşinin içinde kızdırılarak sahiplerinin alınları ve sırtları bu ateş ile dağlanacak ve, bu sizin sadece kendiniz için biriktirdiklerinizdir, biriktirdiklerinizin acısını tadın, denilecek.„ (Tevbe: 34–35)
Zekat vermek kimlere farzdır?
Zekat, müslüman, hür, akıllı, baliğ, tabii ihtiyaçlarından (kişi ve aile fertleri için bir yıllık gıda maddeleri, giyecekler, sanat ve meslek aletleri, oturulan ev, ev eşyası, binek aracı, ilim için edinilen kitaplar) fazla artıcı vasıftaki mala (85 gram altın veya karşılığı) tam bir mülkiyetle sahip olan ve bu malik oluşunun üzerinden bir yıl geçen kimselere farzdır.
Artıcı vasıfta belirli bir miktar mala sahip olan kimse zekat açısından zengin sayılır. Zenginliğin ölçüsü sayılan miktara ve alt sınıra ”nisab„ denir. Borcundan ve tabii ihtiyaçlarından fazla sahip olan ve bu malının üzerinden bir kameri yıl geçen kimse zekat ödemekle mükellef olur.
Bu farzın sahih olarak ödenebilmesi için ehline verilmesi ve verilirken de niyet edilmesi gerekir.
Zekatın ödenme vakti ne zamandır?
Şartlar gerçekleştiğinde zekat derhal, yani bir yıl dolar dolmaz ödenmesi gerekir.
Zekat kimlere dağıtılır?
Zekatın sarf yerleri, Kur′ an′ daki sıralamasına uygun olarak (Tevbe: 60) şöylece açıklanabilir: Fakirler ve miskinler, zekat toplama ve dağıtma işinde çalışan memurlar, kalpleri İslam′ a kazandırılabilecek kişiler, köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış kimselerdir.
Kimlere zekat verilmez?
Zekat, hak sahiplerine verilmez ise hem bu dini mükellefiyet yerine getirilmemiş, hem de zekattan beklenen ferdi, sosyal ve ekonomik amaçlar gerçekleşmemiş olur. Zekatın verilemeyeceği kişi ve gruplar şunlardır; Ana, baba, eş ve çocuklar, müslüman olmayanlar, zenginler ve Hz. Peygamber′ in yakınları.
Altın, gümüş ve paraların zekatı nasıl hesap edilir?
Altın 85 gram, gümüş ise 595 gram olmuş ve bunların üzerinden bir yıl geçmiş ise % 2,5′ u zekat olarak verilir.
Madeni ve kağıt paralar ise 85 gram altın miktarına ulaşınca bunların da % 2,5′ u zekat olarak verilir.
Ticaret mallarının zekatı nasıl hesaplanır?
Günümüz fıkıh alimleri, altının asırlardır değerini koruduğunu dikkate alarak para ve ticaret mallarının nisabını tayinde altın nisabının alınmasını uygun görmüşlerdir. Ticaret mallarının kıymeti sene başında ve sene sonunda 85 gram altın karşılığına denk miktarın altına düşmemişse, malların sene sonundaki kıymetleri maliyet fiyatlarına göre tespit edilerek % 2,5′ u zekat olarak verilir. Ticaret mallarının zekatı hesap edilirken borçlar çıkarılır. Zekat mal olarak verilebileceği gibi bu malın tutarı da ödenebilir.
Kar oratklığı malın zekatı nasıl verilir?
Bir şirkete ortak olan kimse, kardan hissesine düşen miktarın zekatını % 2,5 olarak verir.
Bina ve nakil vasıtalarına zekat düşermi?
Oturmak için elde bulundurulan evlerden, ev eşyasından, iş aletleri ile tezgahlardan ve binek vasıtalarından zekat vermek gerekmez. Ancak; kira elde etmek için iş yeri ve bina yaptırılmış veya yatırım amacıyla vasıtalar alınmışsa bunların yanlızca gelirlerine zekat düşer ve % 2,5 üzerinden verilir.
Zekatımı Islamic Relief′ e verebilir miyim?
Zekatın mali yönünün bulunması, giderek düzenli bir organizasyona ihtiyaç duyması ve kurumsallaşması, zaman içinde bu mali ibadetin büyük bir organizasyon tarafından yerine getirilmesi veya bu organizasyon tarafından denetlenmesini gerekli hale getirmiştir.
İslam toplumlarında, zekatı zengin bireylerden alıp hak sahiplerine dağıtma işini öteden beri devlet üstlenmiş ve böylece zekatın toplanması ve dağıtılması kamu hukukunun bir parçası olmuştur. Hz. Peygamer′ in söz ve uygulaması, Hulefa–yi Raşidin ve daha sonraki devirlerde zekat tahsil ve dağıtım işi genellikle devlet memurları tarafından yapılmıştır.
İçinde yaşadığımız toplumda bu görevi uluslararası yardım kuruluşları üstlenmiştir. Bunlardan biri olarak İslamic Relief, verdiğiniz zekatları titizlikle, emin ve acil bir şekilde dünyanın değişik bölgelerindeki Kur′ an–ı Kerim′ de ”zekat verilecekler„ diye bildirilen, zekat almaya gerçekten hak kazanan fakir ve muhtaçlara ulaştırmaktadır.
Fitre nedir?
Ramazan bayramına kavuşan ve temel ihtiyaçlarının dışında 85 gram altın veya karşılığı mala sahip olan müslümanların kendileri ve velayetleri altındaki kişiler için yerine getirmekle yükümlü oldukları mali bir ibadettir. Zekat verilebilecek kimselere fitre de verilir. Fitre, bir ibadet olduğundan yerine getirilmiş olması için niyet şarttır. Almanya′ ya göre 6 € (2007) olan fitre miktarı bayram namazından önce verilmelidir.
Fitre, hicretin ikinci yılında, Ramazan orucunun farz olduğu sene, zekattan önce meşru kılınmıştır.
Fitre, oruçluları gereksiz ve çirkin sözlerinden arındırmak ve yoksullara gıda temini için emredilmiştir. Oruç tutan müslümanın, oruçluya yakışmayan davranışlarla zedelenen ibadetinin eksikliklerini tamamlar, aynı zamanda yoksulların bayram sevincine katılmalarını sağlar. Bu sayede her müslüman, yoksul din kardeşine mali yardımda bulunmanın sevincini yaşar, Ramazan boyu tuttukları oruçlarla ruh yapıları güçlenen fakirler de maddi yönden güç kazanarak zenginlerle birlikte ve aynı coşku ile bayrama iştirak ederler. Karşılıklı sevgi ve kardeşlik bağları pekişir; böylece toplumda kaynaşma, paylaşma ortamı oluşur. Ayrıca; bu ibadet o yılın oruç farizasını eda edebilen müslüman bakımından, bunu nasip etmesinden ötürü Rabbi′ ne şükürde bulunması anlamını taşır.
Zekat gibi fitrlererinizi de Islamic Relief′ e verdiğiniz takdirde, kuruluşumuz bunu en ihtiyacı olanlara zamanında ulaştıracaktır.
SİZİN HAYIRA UZANAN ELİNİZ OLAN ISLAMIC RELİEF, ZEKAT VE FİTRELERİNİZİ DE EN MUHTAÇLARA, EN ACİL VE EN GÜVENİLİR BİÇİMDE ULAŞTIRACKTIR.
Kaynak: İslam Araştırmalar Merkezi′ nin yayımladığı ”İlmihal„ ve Prof. Dr. Vehbe Zuhayli′ nin ”İslam Ansiklopedisi„ | | Zekat'ın temel esasları
|
